| BESTE WENSEN i.p.v. BESTE MENSEN? |
|
Zodra de klok 12 uur slaat op 31 december wensen we iedereen het beste voor het nieuwe jaar. Vroeger ging het er anders aan toe: toen werd vooral geld gegeven als je iemand het beste wenste. Op een gegeven moment gingen mensen op straat staan en wenste iedereen die het maar horen wilde het beste in woorden en met prenten. Schoorsteenvegers, lantaarnaanstekers, straatvegers en nachtwakers verkochten hun beste wensen. Tegenwoordig zijn het alleen nog de krantenbezorgers die met een kaartje aan de deur komen en een financiële bijdrage voor hun inspanningen vragen. Wat zijn er nog meer aan tradities en gebruiken? Vuurwerk Oudejaarsnacht om 24.00 uur beginnen waarschijnlijk de meest lawaaiige uren in het land: er wordt voor miljoenen euro's aan vuurwerk de lucht in geschoten. De Germanen zijn er ooit mee begonnen: door lawaai te maken verjoegen zij in de nacht van 31 december op 1 januari de kwade geesten van het oude jaar en verwelkomden het nieuwe jaar. Er werd gebruik gemaakt van het luidden van de kerkklokken, ratels en trommels Vanaf de dertiende eeuw werd er ook geknald: het buskruit had zijn weg vanuit China naar Europa gevonden. Goede voornemens Ook afkomstig van de Germanen: goede voornemens. Stoppen met roken, meer sporten, afvallen: we nemen ons heel wat voor ieder jaar. Tijdens de Midwinterfeesten tussen 25 december en 6 januari, vierden de Germanen de wedergeboorte van de zon en het opnieuw ontwaken van de natuur. Ze geloofden dat in de nachten de goden naar de aarde afdaalden om weldaden te verspreiden. De Germanen hoopten dus toen ook al op positieve veranderingen. En wij doen anno nu eigenlijk niets anders. Nieuwjaars- en kerstkaarten Miljoenen Nieuwjaars- en kerstkaarten worden er ieder jaar verstuurd. Dat heeft ook weer zijn geschiedenis. Niet iedereen kon lezen en schrijven in de vijftiende eeuw. Vooral vorsten en geleerden stuurden elkaar een nieuwjaarsbrief. In de brieven stond meestal een opsomming van wat er dat jaar met iemand was gebeurd. Het eindigde met het overbrengen van de beste wensen naar de ontvanger. In de zestiende en de zeventiende eeuw volgden de rijkere bevolking de gewoonte van de vorsten en geestelijken op. De brieven werden vaak begeleidt met een spreuk en een prent, meestal van religieuze herkomst. In de achttiende en negentiende eeuw nam ook de rest van de bevolking deze traditie over. Nieuwjaarsbrieven zoals vroeger kennen wij niet meer. Sinds 1950 versturen we vooral kerstkaarten waarop ook een nieuwjaarswens is bijgevoegd. Sinds het gebruik van internet zie je een verschuiving plaats vinden naar de digitale kerst en nieuwjaarskaart. Oud en nieuwgerechten Oliebollen en appelflappen, we eten ze volop met oud en nieuw. Vroeger at men spekdikken, duivekaters en kniepertjes. Een spekdik is een kleine pannenkoek. Het werd en wordt vooral in Groningen en Oost-Friesland gegeten. Spekdikken bestaan uit stroop, eieren, roggemeel en spek. Een duivekater is een ovaal, zoet witbrood. Het wordt op een plaat gebakken in plaats va in een bakvorm. Kniepertjes hebben veel weg van stroopwafels: het zijn zoet, dunne, harde wafels. Kniepertjes worden vooral in Gelderland, Drenthe en Twente gegeten. Voor de liefhebbers verder op een recept. |